Als teams begrijpen hoe zij ontwikkelruimte kunnen creëren willen ze vaak meer aandacht besteden aan reflecteren en dialoog voeren, omdat ze dan effectiever en efficiënter zijn. Wij geven praktische tips hoe je dat als team kunt doen.

Reflecteren

1. Geef de teamleden die goed zijn in reflecteren meer de ruimte. Dit begint met het identificeren van die teamleden. Wie is er goed in reflecteren? Wie kijkt er vaak vanuit verschillende perspectieven en onderzoekend naar vraagstukken en oplossingen? Bespreek dit bijvoorbeeld in tweetallen en stel vervolgens samen vast welke teamleden dat zijn. Nodig die teamleden uit tot inbreng. Bijvoorbeeld door ze elk overleg te vragen wat hun kijk is op een vraagstuk of oplossing. Complimenteer ze voor hun inbreng en ga er vervolgens serieus op in.
2. Gebruik de denkhoeden van de Bono eens (download de Denkhoeden van de Bono). Je kunt ze allemaal gebruiken, maar er bijvoorbeeld ook twee uitkiezen die je op dat moment het meest behulpzaam vindt.
3. Evalueer in je team hoe de ontwikkelruimte wordt beleefd. Licht het model kort toe en laat vervolgens iedereen in het team de vragenlijst (download de Ontwikkelruimte scan) invullen. Teken op een flipover het model als spinnenweb en laat iedereen zijn/haar ontwikkelruimte erin zetten. Je ziet snel of alle dimensies in balans zijn en wat overeenkomsten en verschillen in beleving zijn. Daar ga je met elkaar het gesprek over aan. Vermijd om erover te ‘oordelen’. Dit is zoals het wordt ervaren en onderzoek waarom teamleden dit zo ervaren en hoe je samen kunt zorgen dat je een (nog) betere ontwikkelruimte creëert, maak werkafspraken daarover.

Dialoog voeren
Veel teams en managers worstelen met hoe ze om kunnen gaan met weerstand, maar is er sprake van weerstand of zijn het signalen voor een dialoog? Dus hoe label je de reacties van teamgenoten? Bijvoorbeeld als teamgenoten niet direct staan te juichen om jouw ideeën en mooie plannen en daar kritische vragen over stellen en andere perspectieven inbrengen heet dat al snel weerstand. Vanuit de ontwikkelruimte kun je blij zijn met die ‘andere geluiden’ en ze aangrijpen om dialoog te voeren. Het lastige is natuurlijk dat je eerste reactie, als inbrenger van een idee of plan, bij kritische geluiden vaak is dat je jezelf, of je plannen, gaat verdedigen. Het zou mooi zijn als er dan gelijk een alarmbel gaat rinkelen. Als die rinkelt ga je over op dialoog voeren. Vraag je teamgenoten om zoveel mogelijk kritische vragen te bedenken bij je voorstel. Inventariseer ze op flipover en prioriteer de vragen. Bijvoorbeeld door ieder teamlid bij de drie vragen die hij het belangrijkst vindt een stip te laten zetten. De drie vragen met de meeste stippen ga je samen, of in subgroepen, verder onderzoeken en je kijkt samen of je voor die kritiek oplossingen kunt vinden.

Ook nu kun je weer de denkhoeden van de Bono goed gebruiken. De zwarte hoed gebruik je eerst, zodat alle kritische geluiden boven tafel komen. Reageer vervolgens met de gele hoed op alles wat er met de zwarte hoed naar voren is gebracht. Gebruik eventueel nog wit, want feiten kunnen heel verhelderend zijn. Creëer zo samen een gedeeld beeld van de situatie en de wenselijke oplossing.

Bij complexe vraagstukken is er vaak sprake van een dilemma en is er niet één goede oplossing. Het begint bij de kunst om te zien dat er sprake is van een dilemma en als je dat ziet kun je als eerste stap heel goed dat dilemma in kaart brengen in een dialoog. Bijvoorbeeld het organisatie-inrichtingsvraagstuk: werken organisaties efficiënter en effectiever als zij het werk individueel of in teams organiseren? Beide kanten hebben hun eigen voor- en nadelen. Dit kun je in een kwadrant uitzetten, zie het voorbeeld: download Omgaan met dilemma’s. Bedenk als team de voors en tegens van beide kanten van het dilemma. Vervolgens zie je veel organisaties vanuit onvrede met de tegens helemaal extreem kiezen voor de andere kant van het dilemma. Na een paar jaar zijn ze weer ontevreden over de tegens van die kant en kiezen ze weer extreem voor de andere kant (je krijgt een lemniscaat beweging in het kwadrant). Het is de kunst om je keuzes zo te maken dat je maximaal voordeel en minimaal nadeel hebt. In ons voorbeeld van het team/individueel dilemma: kies je voor een combinatie. Als er veel creativiteit nodig is en complexe vraagstukken spelen laat daar teams aan werken. Werkzaamheden die flink gestandaardiseerd zijn laat je op individueel niveau uitvoeren.

• E-zorg leren verlenen
• Inspiratie uit onderzoek
• Gebruikerstest app succes!